15 14 13 12 11 10 9 6 4 5
TRİLYE

Birinci derecede sit alanı beldede ilk göze çarpan kırmızı kiremitli damlar oluyor. Eski mimari dokusunu günümüze taşımış olan Trilye'de kendinizi tarihin içinde buluyorsunuz. Her mevsim farklı bir tatil yaşamayı vaat eden Trilye de tek çatı gibi görünen mimari doku arasında daracık sokaklarda dolaşırken kiliseler, bitişik nizam ahşap evler dikkat çekiyor. Trilye de sokakta renkli ve güçlü bir yaşam fark ediliyor. Asırlık çınarların gölgesinde rüzgara teslim kahvelerde çaylarını yudumlayanlar, çeşmeler, nostaljik değerler taşıyan dükkanlar, ve en çok iki ve üç katlı kerpiç, kagir, ahşap cumbalı, çıkmalı evler Türk tarzının yanı sıra Bizans ve Rum mimari örneklerini yansıtıyor. Trilye de dağ taş zeytin ağaçları ile dolu, Tanrıların ağacı zeytin ülkesi, mavi ve yeşilin el ele verdiği, kiremit tepeleri andıran dam örtülü Trilye, kuruluşundan Osmanlıların fethine kadar Bizans kasabası olarak Rumların yaşadığı bir bölge olarak biliniyor. Fakat Trilye'de hiç Rum kalmamış. Sadece Yunanistan'da kurulan yine aynı isimli kasabada, Yunanistan'ın Rafine ve Neon kasabaları ile kardeşlik bağı kurulu olan Trilye de Türk Yunan dostluğu adına önemli adımlar atılmış, bu sayede her yıl çok sayıda Yunan turist tarafından ziyaret edilir olmuş . Rumlardan kalma 7 kilise, üç manastır, üç ayazmadan günümüze sadece üç kilise ayakta kalabilmiş. Bunlar içinde en büyüğü Fatih Camii olarak kullanılıyor.

Tarihte duvarlarına ilk kez resim yapılan kilise olarak kabul edilen Kemerli Kilise harap durumda. Yemekhane olarak adlandırılan kilisenin Bursa ve çevresindeki en güzel sahneye sahip olduğu belirtiliyor. Dündar Evi olarak anılan kilise ise özel mülk konut olarak kullanılıyor.. Trilye de bulunan bir başka tarihi bina Taş mektep ise Uludağ Üniversitesi tarafından restore ediliyor.

TARİHÇE
Trilye'nin kuruluşuyla ilgili üç rivayet bulunuyor.

1.Cenevizliler zamanında Sivzi, Trilye ve Kapanca da üç köy var. O yılların korsanları bu köylere sürekli saldırırlar. Köy halkı dağınık kalırlarsa korsanlarla baş edemeyeceklerini anlarlar ve üç köy şimdiki Trilye'de toplanır ve Trilye oluşur.

2.M.S. 376 Hristiyan din adamları İznik'te toplanmışlar. İznik konsülü diye tarihe geçen olaydan din adamlar arasında yorum farkları ortaya çıkmış. Aya Yani, Aya Yorgi ve Aya Satri adlarında üç papaz başpiskoposla anlaşmazlığa düşünce afaroz edilmişler. Onlarda Trilye'nin bulunduğu yere gelmişler. Bu üç papazdan ötürü (tri: üç, İlya: papaz ) buranın adı Trilya olmuş.

3.Başka bir rivayet ise Latince Trilye kırmızı balık barbunya anlamına geliyor. Dere ağzında bol miktarda barbunya balığı bulunurmuş ve buradan Doğu Roma İmparatorlarına barbunya balığı götürülmüş.

Rivayetler bir yana 1330'lu yıllara kadar Bizans kasabası olan Trilye sonraları Osmanlı kasabası olmuş, 1900 başlarında ''Mahmut Şevket Paşa'' kasabası, 1963 yılında ise Zeytinbağı ismiyle anılmaya başlamış.